صدای جوان

صدای جوان، صدای نسل جوان، شغل، کار، درامد، ازدواج، مسکن، تفریح، اوقات فراغت

گروه جوان و ورزش     گروه جوان و معرفت     گروه جوان و محيط زيست     گروه جوان و ازدواج     گروه جوان و کارآفريني     گروه جوان و فرهنگ     :فهرست موضوعی

اگر همه آرزوها برآورده می شد، هیچ آرزوئی برآورده نمی شد || به زبانت اجازه نده که قبل از اندیشه ات به کار افتد || خلاقیت یعنی بهترین استفاده از داشته ها و شرایط کنونی || اگر می‌خواهید کاری را انجام دهید، هم‌اکنون انجامش دهید، وگرنه پشیمان خواهید شد
تأثیر ماهواره بر روابط خانواده
نگارنده : جوان ایرانی - ساعت ٦:٢۱ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٤/۱۱/٢۳
 

نگاهی بر تأثیر ماهواره بر افراد خانواده

ماهواره مانند بسیاری از وسایل ارتباطی دیگر می تواند کارکرد دوبعدی داشته، آثار و پی آمدهای مثبت و منفی در زندگی فردی و اجتماعی انسان ها داشته باشد. آمار استفاده از ماهواره در کشورهای اسلامی، نشان دهنده ی این است که ده تا پانزده درصد، کارهای تحقیقاتی انجام می گیرد و 90 ـ 85 درصد برنامه های غیرتحقیقاتی مانند فیلم ها، سریال های مبتذل، مستهجن و ... است که آثار و پی آمدهای بسیار بدی روی افراد خانواده و جامعه می گذارد و ما در این نوشتار، به آسیب ها و پی آمدهای بد آن به طور اجمال اشاره می شود.

سست شدن بنیان خانواده

یکی از پی آمدهای بسیار منفی ماهواره، سست شدن بنیان خانواده است؛ چون ورود ماهواره را به خانه، می توان به منزله ی ورود فردی نامحرم و لاابالی دانست که دوست ناباب برای فرزندان است، درصدد اختلاف افکنی بین زن ها و شوهرهاست، به ناموس انسان خیانت می کند، دین انسان را می گیرد، مرزها و حریم های خانواده را می شکند و به آسانی حقیقت های سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و تربیتی را وارونه جلوه میدهد. دزد وقتی وارد خانه شود؛ هرچه گیرش آید می دزدد. خرید ماهواره به منزله ی دعوت این فرد ناباب به خانه است.

افزایش دامنه ی اطلاعات مخاطبان به رفتارهای ناهنجار غیراخلاقی

دامنه ی اطلاعات افراد را در مورد ناهنجاری غیراخلاقی و رفتارهای ضدعفت گسترش می دهد؛ به گونه ای که ناهنجاری هایی را که تاکنون متوجه آن نبوده و تمایل به آن نداشته اند، به انجام آن ها علاقه مند شده، به تدریج به سمت آن روی می آورند.

ترویج روابط ناسالم مرد و زن نامحرم

طرح نادرست روابط میان زن و مرد، از پی آمدهای منفی دیگری است که ماهواره در پی دارد. در بیش تر مجموعه های تلویزیونی، روابط نادرست میان زن و مرد به طور جذّاب به تصویر کشیده میشود؛ در حالی که این رویه با آموزه های دینی، اخلاقی و تربیتی به شدت در تعارض است. دوستی ها، مراوده های صمیمی و نزدیک زنان و مردان نامحرم، حتی زنان شوهردار و مردان زن دار با یکدیگر، نگاه های معنادار، درد دلها و خنده ها ـ که همگی برخلاف فرهنگ اصیل عفاف است ـ در ماهواره ها به طور مکرر به نمایش گذاشته می شود. از این طریق، آسیب های زیان باری به عفت جامعه وارد می سازد (عارفی، 1392، 98).


تحریک غریزه

تحریک غرایز، یکی دیگر از پی آمدهای زیان بار ماهواره است. انتشار تصاویر مبتذل و مستهجن و ایجاد پایگاه هایی با مضمون های غیراخلاقی و هرزه گری در ماهواره های کشورهای غیراسلامی، عامل مهمی برای تحریک غرایز افراد شده و زمینه ی آلودگی آنان به رفتارهای ناهنجار می گردد؛ چراکه نگاه به این صحنه های تحریک کننده، از مصداق های بارز نگاه به نامحرم است که در روایتها دام شیطان معرفی شده است. چنان که امام علی(ع) فرمود: «چشم ها، دام شیطان است» (آمدی، 260).

کاهش شرم و حیا

دست یابی به سایت های مبتذل و مرتبط با مسائل غیراخلاقی از طریق ماهواره و اینترنت، تمایل های مخرب افراد را به شدت تحریک کرده، روحیه ی شرم و حیا را در بینندگان از میان برده و زمینه ی توسعه ی فحشا و منکرات را در قبال افراد، به ویژه نوجوانان و جوانان فراهم می سازد. برنامه های مبتذل و مستهجن، به تصویر کشیدن مکرر روابط ناسالم زن و مرد نامحرم با هم دیگر، پرده ی شرم و حیا را پاره کرده و جرئت این رفتارها را در افراد، به ویژه جوانان و نوجوانان افزایش می دهد.

امام صادق(ع) می فرماید: «اگر حیا نباشد، هیچ کار زیبایی انجام نمی شود و هیچ کار زشتی ترک نمی شود» (مجلسی، 1403، 81).

هم چنین امام علی(ع) می فرماید: «حیا از انجام افعال قبیح جلوگیری می کند» (آمدی، 257).

و نیز می فرماید: «حیا، کلید هر خوبی است»(آمدی، 257).

و در جای دیگری می فرماید: «حیا، سبب عفت و پاک دامنی است» (آمدی، 257).

بدحجابی و بی حجابی در زنان و دختران خیابانی

طبیعی است که وقتی در خانواده ها بی هیچ محدودیتی اعضا پای ماهواره می نشینند و فیلم هایی را می بینند که برای خانواده مناسب سازی نشده و بی حجابی در آن یک امر عادی است؛ به مرور از حجاب ارزش زدایی شده و زنان ترجیح می دهند که با حجاب کم رنگ تر یا احیاناً بی حجاب در جامعه حضور پیدا کنند. این مسئله با عمومی تر شدن بی حجابی و حتی استقبال نامحرمان در جامعه، بدل به ایجاد فضای خودنمایی برای نامحرمان و در ادامه، روند دور شدن از خانواده، پدیده ی زنان خیابانی یا شکل گیری روابط نامشروع بین افراد متأهل می شود. نمونه ی زشت این آسیب ها را در بین زنان جوان که علی رغم متأهل بودن، با آرایش های بسیار زننده همراه دختر یا پسر کوچک شان که وی نیز آرایش شده است در خیابان ها می توان دید؛ زنانی که از بروز رفتارهای دوستانه با مردان نامحرم هیچ ابایی ندارند.

دختران فراری

از مهم ترین کارکردهای سریال ها و فیلم های پخش شده در ماهواره، آزادی در خارج از خانه هاست؛ به این معنا که افراد، به ویژه دختران جوان را که به صورت سنتی و فرهنگی در خانواده ها با محدودیت روبه رو هستند، دچار حس زندانی بودن در خانه می کنند. این فرآیند روانی، به صورت خیلی ساده با مقایسه ی دختران موفق یا آزاد سریال ها و فیلم ها با وضعیت دختران قربانی در ذهن وی شکل می گیرد و کم کم با عدم مدیریت صحیح در خانواده ها، یک عقده و در نتیجه فرار یا روی گردانی دختران جوان از فضای امن خانه می شود. چنین پدیده ای، در خانواده هایی که از ساختار درستی برخوردار نیستند شدیدتر است.

زمینه سازی برقراری روابط ناسالم

یکی دیگر از مصادیق ماهواره که می تواند به عفت افراد خانواده و جامعه، به خصوص نوجوانان و جوانان آسیب زیان باری وارد کند، برقراری ارتباط ناسالم از طریق شبکه های ماهواره ای است. رد و بدل کردن پیام ها و فرستادن عکس های مبتذل به همدیگر در شبکه های اجتماعی، از جمله اقداماتی است که در گسترش رفتارهای نابهنجار، نقش مهمی دارد.

نتیجه

با توجه به آثار زیان باری که ماهواره می تواند به عفت افراد خانواده و جامعه وارد کند، والدین، مربیان و دولت اسلامی وظایف خطیری بر عهده دارند. پاسداری از مرزهای عقیدتی و اخلاقی خانواده و جامعه، ایجاب می کند که اینها هر کدام به حسب وظیفه ی خود، تدابیر لازم و پیش گیرانه ای از بروز و توسعه ی این گونه مفاسد به طور جدی اعمال کنند.

راه کارهای پیشنهادی

ـ تقویت فرهنگ خودی و نشان دادن ارزش های بالای آن به سطوح پایین خانواده و جامعه، دفاع از ارزش های ملی، ارتقای سطح آگاهی افراد، ترویج زندگی معنوی و تقوا، ترویج الگوهای رفتاری صحیح در خانواده و جامعه.

ـ حرکت مقابله ای صداوسیما برای ساختن و بازنمایی محدود ارزش های جامعه و صیانت از حریم خانواده، برای مقابله با اثرهای منفی، فیلم های مناسب ماهواره ای.

ـ حرکت آگاهانه و صحیح مدیران فرهنگی و تربیتی جامعه برای کاهش اثرهای منفی برنامه های ماهواره.

- وظیفه ی اصلی مسئولان فرهنگی، اخلاقی و تربیتی، ایمن سازی افراد، به ویژه نوجوانان و جوانان در برابر هجوم بیگانگان و افزایش قدرت مقاومت آنان است. ایمن سازی نیز با برنامه های اساسی برای گسترش شناخت معارف الهی و باورهای اعتقادی، دینی و مذهبی در خانواده و جامعه میسر است که می تواند با گذشت زمان، افراد خانواده و جامعه را به خودآگاهی و خودباوری برساند.

ـ تبیین صحیح پی آمدهای منفی ماهواره برای جوانان و والدین آن ها با بهره مندی از مطبوعات، رسانه ها و انجمن اولیا و مربیان مدرسه.

ـ بی شک محدودیت آفرینی در استفاده از برنامه های ماهواره، بدون جایگزین کردن برنامه های سازنده و مورد علاقه ی جوانان در رسانه های ملی به نتیجه نخواهد رسید؛ بنابراین گسترش شبکه های رادیویی و تلویزیونی و توسعه ی برنامه های گوناگون، باید جزو برنامه های اساسی دولت مردان، به ویژه مسئولان صداوسیما قرار گیرد.

منابع:

1. آمدی، عبدالواحد؛ غررالحکم و دررالکلم، مرکز النشر مکتب الاعلام الاسلامی.

2. عارفی، مریم؛ مجله ی معرفت، فصل نامه ی عملی، فرهنگی و اجتماعی، سال ششم، شماره ی 15-14، قم: انجمن علمی و فرهنگی میزان.

3. مجلسی، محمدباقر(1403)؛ بحارالانوار، بیروت: مؤسسه الوفاء